यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते ।
सर्वत्रावस्थितो देहे तथात्मा नोपलिप्यते ॥
yathā sarvagataṃ saukṣmyādākāśaṃ nopalipyate |
sarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate ||
Sri Madhvacharya (1238–1317)Bhagavad Gita Tatparya Nirnaya
13.32–13.34
शरीरस्थो जीवः -
‘स्वप्नेन शारीरमभिप्रहत्यासुप्तः सुप्तानभिचाकशीति’ इति श्रुतिः।
‘शरीरस्थस्तु संसारी शरीराभिमतेर्मतः।
विष्णुः शरीरगोऽप्येष न शरीरस्थ उच्यते।
शरीराभिमतिर्यस्मान्नैवास्यास्ति कदाचन।
तद्गतानां तु दुःखानां भोगोऽभिमतिरुच्यते।
तदभावान्नाभिमानी भगवान् पुरुषोत्तमः’ इति च
अनादित्वान्निर्गुणत्वाच्च परमात्मा जीवोऽपि न। किमुत जडं न भवतीति?
शरीरोत्पत्तिलक्षणमप्यादिमत्त्वं परमस्य नास्तीति विशेषः। जीवस्य हि तदस्तीति।
सत्त्वादिगुणसम्बन्धश्च। सर्वं करोति परमात्मा। तथाऽपि न लिप्यते। वादिप्रसिद्धत्वादेव ‘इष्चापूर्तं
मन्यमाना वरिष्टम्’ इत्यादिवन्निषेधः।
‘कुर्वाणोऽपि यतः सर्वं पुण्यपापैर्न लिप्यते।
जन्ममृत्यादिरहितः सत्त्वादिगुणवर्जितः।
विष्णुस्तद्विपरीतस्तु जीवोऽतस्तौ पृथक् सदा’ इति च।
‘स एष नेति नेति’ इत्यादि च॥31-33॥
Swami Sivananda (1887–1963)Bhagavad Gita
33. As the all-pervading ether is not tainted because of its subtlety, so the Self seated
everywhere in the body, is not tainted.
Bannanje Govindacharya (1936–2020)Bhagavad Gita Pravachana
ಯಥಾ ಸರ್ವಗತಮ್ ಸೌಕ್ಷ್ಮಾತ್ ಆಕಾಶಮ್ ನ ಉಪಲಿಪ್ಯತೇ |
ಸರ್ವತ್ರ ಅವಸ್ಥಿತಃ ದೇಹೇ ತಥಾ ಆತ್ಮಾ ನ ಉಪಲಿಪ್ಯತೇ -ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಏತಕ್ಕೂ
ತಡೆಯಾಗದಷ್ಟು ನವುರಾದ್ದರಿಂದ ಏತರಿಂದಲೂ ಅಂಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಹೇಗೋ ಹಾಗೇ- ಪರಮಾತ್ಮ ಕೂಡಾ
ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಆಕಾಶವಿದೆ. ಅದಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದೂ ಹೇಗೆ ಏನನ್ನೂ ಅಂಟಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ
ಇರುತ್ತದೋ- ಹಾಗೇ ಭಗವಂತ ಎಲ್ಲಾ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಏನನ್ನೂ ಅಂಟಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Bibek Debroy (1955–2024)The Bhagavad Gita
(32)
‘As the sky that is everywhere is not attached because of its subtlety, like
that, the atman is not attached, though it is in every body.’